{"id":349,"date":"2025-01-31T20:47:53","date_gmt":"2025-01-31T19:47:53","guid":{"rendered":"http:\/\/woltra.pl\/?p=349"},"modified":"2025-01-31T20:55:19","modified_gmt":"2025-01-31T19:55:19","slug":"fas-opis-podstawowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/woltra.pl\/?p=349","title":{"rendered":"FAS – opis podstawowy"},"content":{"rendered":"\n
Wprowadzenie<\/h2>\n\n\n\n
Alkoholowy Zesp\u00f3\u0142 P\u0142odowy (FAS) to zbiorcza nazwa dla powa\u017cnych zaburze\u0144 rozwojowych wynikaj\u0105cych z prenatalnej ekspozycji na alkohol. <\/p>\n\n\n\n
Choroba ta obejmuje szereg deficyt\u00f3w: – fizycznych, – umys\u0142owych – i behawioralnych, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na ca\u0142e \u017cycie osoby dotkni\u0119tej tym schorzeniem. FAS jest nieuleczalny, jednak wczesna diagnoza oraz odpowiednia terapia mog\u0105 znacznie poprawi\u0107 funkcjonowanie dziecka.<\/p>\n\n\n\n
FAS – opisany zosta\u0142 przez Jonesa i Smitha w 1973 roku, ale jego kryteria kwalifikacyjne podlega\u0142y wielu modyfikacjom. FAS jest zespo\u0142em umys\u0142owych i fizycznych zaburze\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 wyra\u017ca\u0107 si\u0119 jako op\u00f3\u017anienie umys\u0142owe, dysfunkcja m\u00f3zgu, anomalia rozwojowe, zaburzenia w uczeniu si\u0119 i zaburzenia psychologiczne. <\/p>\n\n\n\n
FAS jest skutkiem dzia\u0142ania alkoholu na p\u0142\u00f3d w okresie prenatalnym. <\/p>\n\n\n\n
FAS nazywany jest statyczn\u0105 encefalopati\u0105. Oznacza to, i\u017c choroba ta jest nieuleczalna, a zmiany, kt\u00f3re raz zasz\u0142y w m\u00f3zgu, nie ulegaj\u0105 ani pog\u0142\u0119bieniu, ani nie mog\u0105 zosta\u0107 cofni\u0119te.<\/p>\n\n\n\n
Mimo \u017ce FAS jest nieuleczalny, wczesna diagnoza oraz odpowiednie metody terapeutyczne mog\u0105 pom\u00f3c w poprawie jako\u015bci \u017cycia dziecka.<\/p>\n\n\n\n
Alkohol powoduje wi\u0119cej szk\u00f3d w rozwijaj\u0105cym si\u0119 p\u0142odzie ni\u017c inne substancje \u0142\u0105cznie z marihuan\u0105, heroin\u0105 i kokain\u0105. <\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n
Najcz\u0119\u015bciej<\/strong> spotykane zaburzenia neurologiczne u dzieci cierpi\u0105cych na FAS polegaj\u0105 na upo\u015bledzeniu umys\u0142owym<\/strong> (dotyczy to potomstwa od 30 do 50% kobiet przewlekle nadu\u017cywaj\u0105cych alkoholu), obni\u017ceniu klasycznego ilorazu inteligencji<\/p>\n\n\n\n
Efekty mog\u0105 by\u0107 gro\u017ane lub \u015brednio nasilone i wyra\u017caj\u0105 si\u0119 obni\u017ceniem ilorazu inteligencji (IQ), zaburzeniami uwagi i zdolno\u015bci uczenia si\u0119, a\u017c do wad serca, dysfunkcji m\u00f3zgu i \u015bmierci w\u0142\u0105cznie.<\/p>\n\n\n\n
Wiele dzieci do\u015bwiadcza powa\u017cnych zaburze\u0144 zachowania i funkcjonowania spo\u0142ecznego, kt\u00f3re trwaj\u0105 ca\u0142e \u017cycie. <\/p>\n\n\n\n
\n
Na \u015bwiat przychodzi wi\u0119cej dzieci z FAS, ni\u017c z Zespo\u0142em Downa. <\/p>\n1991, Journal of American Medical Association<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n
W USA co roku rodzi si\u0119 ponad 5 000 dzieci z FAS. Oko\u0142o 35 000 do 50 000 ma inne zaburzenia alkoholowe. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w pozostaje niezdiagnozowana lub zdiagnozowana niew\u0142a\u015bciwie\u201d (www.fas.edu.pl).<\/p>\n\n\n\n
\n
Co trzecia kobieta (33%) w wieku prokreacyjnym (18-40 lat) pije alkohol w czasie ci\u0105\u017cy. Piwo, wino i w\u00f3dka zawieraj\u0105 ten sam alkohol etylowy, tylko w ro\u017cnych st\u0119\u017ceniach. Ka\u017cda ilo\u015b\u0107 alkoholu, nawet lampka wina lub okazjonalnie wypity drink dzia\u0142a toksycznie na rozwijaj\u0105ce si\u0119 w \u0142onie matki dziecko. Im wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 alkoholu, tym wi\u0119ksze jest ryzyko powa\u017cnych uszkodze\u0144. Cz\u0105steczki etanolu zawartego w alkoholu bez problemu przenikaj\u0105 przez \u0142o\u017cysko i je\u015bli kobieta pije alkohol to dziecko pije razem z ni\u0105\u201d <\/p>\nhttp:\/\/www.ciazabezalkoholu.pl<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n
Etiologia FAS nie jest do ko\u0144ca znana. Istnieje wyra\u017any zwi\u0105zek mi\u0119dzy dzia\u0142aniem alkoholu lub jego metabolit\u00f3w a czynno\u015bci\u0105 \u0142o\u017cyska oraz wynikaj\u0105cym z tego os\u0142abieniem dowozu substancji od\u017cywczych i tlenu. Wa\u017cny jest te\u017c wp\u0142yw etanolu na przemiany biochemiczne w organizmie rozwijaj\u0105cego si\u0119 p\u0142odu, takie jak: procesy syntezy bia\u0142ek, metabolizm kom\u00f3rek, przekazywanie sygna\u0142\u00f3w i migracja kom\u00f3rek, nasilenie apoptozy i wytwarzanie neuroprzeka\u017anik\u00f3w. Przez krew \u0142o\u017cyskow\u0105 dociera on do dziecka. Najbardziej nara\u017cone na dzia\u0142anie alkoholu jest tworz\u0105cy si\u0119 uk\u0142ad nerwowy. Jego rozw\u00f3j zostaje zaburzony na trzy sposoby: cz\u0119\u015b\u0107 kom\u00f3rek nerwowych umiera, a cz\u0119\u015b\u0107 przemieszcza si\u0119 w niew\u0142a\u015bciwe rejony b\u0105d\u017a tworzy nieprawid\u0142owe po\u0142\u0105czenia. <\/p>\n\n\n\n
Diagnoza<\/h2>\n\n\n\n
Diagnoza alkoholowego zespo\u0142u p\u0142odowego FAS opiera si\u0119 na nast\u0119puj\u0105cych kryteriach:<\/p>\n\n\n\n
Dzieci z FAS s\u0105 ma\u0142e i chude, z niezwykle ma\u0142\u0105 g\u0142ow\u0105. Rosn\u0105 powoli, wykazuj\u0105c przy tym brak apetytu. Wiele z nich ma tak\u017ce \u017ale ukszta\u0142towane serce, nerki, przewody moczowe, maj\u0105 s\u0142abe mi\u0119\u015bnie, zdeformowane stawy, nienormaln\u0105 krzywizn\u0119 kr\u0119gos\u0142upa, ograniczone ruchy bioder, nierozwini\u0119te linie papilarne palca, oraz wiele innych fizyczne wad. <\/p>\n\n\n\n
Wy\u017cej wymienione objawy s\u0105 zwykle mniej powa\u017cne w skutkach ni\u017c intelektualne i emocjonalne braki. <\/p>\n\n\n\n
Autor w ksi\u0105\u017cce \u201eFAScynuj\u0105ce dzieci\u201d, podaje sygna\u0142y ostrzegawcze w zachowaniu dziecka ju\u017c w 9 miesi\u0105cu \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n
Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n\n\n\n
\n
dziecko nie odwzajemnia przywi\u0105zania do bliskiej osoby,u\u015bmiechu, pieszczot,<\/li>\n\n\n\n
nie boi si\u0119 obcych,<\/li>\n\n\n\n
nie bawi si\u0119 w chowanego,<\/li>\n\n\n\n
nie szuka ukrytego przedmiotu,<\/li>\n\n\n\n
nie reaguje na s\u0142owo \u201edaj\u201d lub \u201epa-pa\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Podaje r\u00f3wnie\u017c takie sygna\u0142y ostrzegawcze dla dziecka w 12 miesi\u0105cu \u017cycia:<\/p>\n\n\n\n
\n
dziecko nie reaguje niepokojem na nieznane osoby i miejsca,<\/li>\n\n\n\n
nie rozumie zakazu \u201enie wolno\u201d,<\/li>\n\n\n\n
nie wyra\u017ca swoich potrzeb inaczej ni\u017c p\u0142aczem<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W dalszym rozwoju dziecka mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 deficyty:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Uwaga i pami\u0119\u0107<\/h4>\n\n\n\n
\n
dziecko ma k\u0142opoty z pami\u0119ci\u0105, uczeniem si\u0119, jest rozproszone;<\/li>\n\n\n\n
zaczyna p\u00f3\u017aniej ni\u017c r\u00f3wie\u015bnicy m\u00f3wi\u0107, a z czasem ma k\u0142opoty zrozumieniem s\u0142\u00f3w i gramatyki, mimo obszerno\u015bci i,,kwiecisto\u015bci\u201d wypowiedzi, kt\u00f3re maskuj\u0105 braki w zakresie rozumienia mowy innych i czytanego tekstu;<\/li>\n\n\n\n
niew\u0142a\u015bciwie rozmieszcza litery i s\u0142owa podczas pisania, trudno mu utrzyma\u0107 tak\u0105 sam\u0105 wielko\u015b\u0107 liter i umie\u015bci\u0107 pismo mi\u0119dzy dwoma liniami;<\/li>\n\n\n\n
ma trudno\u015bci z rozumieniem poj\u0119\u0107 abstrakcyjnych (matematyka, czas, pieni\u0105dze);<\/li>\n\n\n\n
dla utrzymania koncentracji potrzebuje ruchu;<\/li>\n\n\n\n
ma trudno\u015bci w dostrzeganiu r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy dwoma podobnymi obiektami;<\/li>\n\n\n\n
ma trudno\u015bci w doka\u0144czaniu rozpocz\u0119tych czynno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
potrzebuje nieustannego przypominania i instrukcji odno\u015bnie tego co ma robi\u0107, mimo \u017ce s\u0105 to czynno\u015bci codziennie powtarzane np. mycie z\u0119b\u00f3w czy konieczno\u015b\u0107 p\u00f3j\u015bcia do \u0142azienki<\/li>\n\n\n\n
wykazuje zaburzone przyswajanie tre\u015bci werbalnych i k\u0142opoty z pami\u0119ci\u0105 s\u0142uchow\u0105, co jest powodem k\u0142opot\u00f3w z wype\u0142nianiem polece\u0144;<\/li>\n\n\n\n
zaburzone przyswajanie bod\u017ac\u00f3w s\u0142uchowych np. rozumienie potocznej mowy, wychwytywanie subtelnych r\u00f3\u017cnic w d\u017awi\u0119kach, k\u0142opoty ze s\u0142yszeniem przy dodatkowym ha\u0142asie;<\/li>\n\n\n\n
wykazuje s\u0142ab\u0105 zdolno\u015b\u0107 do przywo\u0142ywania informacji;<\/li>\n\n\n\n
ma trudno\u015bci z uwewn\u0119trznieniem mowy, cz\u0119sto my\u015bli g\u0142o\u015bno;<\/li>\n\n\n\n
nie umie wyci\u0105ga\u0107 wniosk\u00f3w, przewidywa\u0107 konsekwencji zachowa\u0144.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Koordynacja psychoruchowa<\/h4>\n\n\n\n
\n
dziecko wykazuje niepewno\u015b\u0107 przy przenoszeniu przedmiot\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
ma zmniejszon\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na dotyk oraz s\u0142ab\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnego cia\u0142a;<\/li>\n\n\n\n
szybko si\u0119 m\u0119czy;<\/li>\n\n\n\n
jest niezdarny ruchowo: jego ruchy s\u0105 kanciaste, bywa, \u017ce dziecko chodzi \u201eg\u0142o\u015bno tupi\u0105c lub szuraj\u0105c\u201d;<\/li>\n\n\n\n
unika podejmowania wysi\u0142k\u00f3w i prac wymagaj\u0105cych precyzyjnego wykonania;<\/li>\n\n\n\n
nie jest w stanie wykonywa\u0107 prostych czynno\u015bci czy okre\u015bli\u0107,gdzie znajduj\u0105 si\u0119 jego cz\u0119\u015bci cia\u0142a bez w\u0142asnej kontroli wzrokowej;<\/li>\n\n\n\n
przejawia nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, co si\u0119 dzieje wok\u00f3\u0142,niezrozumienie sytuacji;<\/li>\n\n\n\n
potrafi kiwa\u0107 si\u0119, siedzie\u0107 bezczynnie czy sta\u0107 przez d\u0142ugi czas;<\/li>\n\n\n\n
wykonuje tiki lub grymasy twarzy;<\/li>\n\n\n\n
mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 problem z bezkolizyjnym poruszaniem si\u0119 po pokoju, trudno\u015b\u0107 w chwytaniu i utrzymaniu przedmiot\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Problemy metaboliczne mog\u0105 by\u0107 zwi\u0105zane z alergiami pokarmowymi, niskim poziomem cukru we krwi, obecno\u015bci\u0105 paso\u017cyt\u00f3w lub metali ci\u0119\u017ckich w organizmie, niskim poziomem kwas\u00f3w t\u0142uszczowych czy te\u017c odwodnieniem zwi\u0105zanym ze zbyt ma\u0142ym spo\u017cyciem wody. <\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119stszym problemem jest jednak niedocukrzenie, bezpo\u015brednio wp\u0142ywaj\u0105ce na zachowanie dziecka. Ju\u017c po obudzeniu dziecko jest poirytowane i pobudzone, nieco uspokajaj\u0105c si\u0119 po zjedzeniu \u015bniadania. Dzieje si\u0119 tak dlatego, i\u017c niedocukrzenie powoduje uwalnianie si\u0119 adrenaliny, co prowadzi do zachowa\u0144 agresywnych, dra\u017cliwo\u015bci, wybuchowo\u015bci, z\u0142o\u015bliwo\u015bci i wyra\u017anego pobudzenia. Z kolei niedocukrzenie mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 przy nieregularnym od\u017cywianiu si\u0119 dziecka albo spo\u017cywaniu pokarm\u00f3w zawieraj\u0105cych du\u017ce ilo\u015bci cukru. U dzieci z FAS wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zaburzenia przywi\u0105zania. W roli c\u00f3rki czy syna ma ono du\u017ce znaczenie.<\/p>\n\n\n\n
M. Klecka wyr\u00f3\u017cnia r\u00f3\u017cne typy zaburze\u0144 przywi\u0105zania <\/strong>u dziecka z alkoholowym zespo\u0142em p\u0142odowym:<\/p>\n\n\n\n
Typ I: nieprzywi\u0105zany \u2013 dziecko nie preferuje \u017cadnej osoby z otoczenia, nawet w sytuacjach zagro\u017cenia, brak wyra\u017anej reakcji emocjonalnej na roz\u0142\u0105k\u0119, nie r\u00f3\u017cnicuje kontakt\u00f3w towarzyskich (wszystkich traktuje podobnie).<\/p>\n\n\n\n
Typ II: nier\u00f3\u017cnicuj\u0105cy \u2013 dziecko potrafi oddali\u0107 si\u0119 od opiekuna i do niego nie powr\u00f3ci\u0107 (brak \u201ebezpiecznej bazy\u201d), prowokuje sytuacje dla siebie niebezpieczne fizycznie, przejawia nadmiernie przyjacielskie zachowania w stosunku do nieznanych os\u00f3b, np. poszukuje u nich pocieszenia.<\/p>\n\n\n\n
Typ III: zahamowany \u2013 dziecko przejawia niech\u0119\u0107 do zbli\u017cania si\u0119 i dotyku w nieznanych sytuacjach, szczeg\u00f3lnie w obecno\u015bci obcej osoby, aktywnie unika i wycofuje si\u0119 z kontakt\u00f3w innych ni\u017c z opiekunem, ma ograniczon\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyra\u017cania emocji.<\/p>\n\n\n\n
Typ IV: agresywny \u2013 dziecko wyra\u017anie preferuje jednego opiekuna, ale bliski kontakt jest przerywany wybuchami z\u0142o\u015bci i agresji, przejawia z\u0142o\u015b\u0107 cz\u0119\u015bciej i z wi\u0119kszym nasileniem ni\u017c to czyni\u0105 r\u00f3wie\u015bnicy, przejawia l\u0119k.<\/p>\n\n\n\n
Typ V: odwr\u00f3cone role \u2013 role rodzic \u2013 dziecko s\u0105 odwr\u00f3cone, dziecko utrzymuje blisko\u015b\u0107 z opiekunem w nieznanym otoczeniu, bez przejawiania l\u0119ku, dziecko jest nadmiernie wymagaj\u0105ce, rz\u0105dz\u0105ce si\u0119, nadmiernie troskliwe lub kontroluj\u0105ce w stosunku do opiekuna, dziecko przejawia nadmierne zainteresowanie psychicznym samopoczuciem rodzica.<\/p>\n\n\n\n
Profesor medycyny Hermann L\u00f6ser z Uniwersyteckiego Szpitala Dzieci\u0119cego w M\u00fcnster bada\u0142 dzieci z FAS przez ponad 20 lat. Uzyskane przez niego wyniki opublikowano w ksi\u0105\u017cce pt. „Ratgeber zur Alkoholembryopathie”. <\/p>\n\n\n\n
Oto wymienione nieprawid\u0142owo\u015bci:<\/p>\n\n\n\n
\n
98% – waga ni\u017csza od normalnej dla danego wieku, dotyczy to tak\u017ce wzrostu;<\/li>\n\n\n\n
95% – nieprawid\u0142owo\u015bci w budowie (wygl\u0105dzie) twarzy;<\/li>\n\n\n\n
89% – op\u00f3\u017anienie rozwoju ruchowego i umys\u0142owego;<\/li>\n\n\n\n
zmniejszone pole widzenia peryferyjnego,<\/li>\n\n\n\n
zbyt cz\u0119sto spogl\u0105da na obw\u00f3d ogl\u0105danych przedmiot\u00f3w, zamiast patrze\u0107 na ich \u015brodek czy wn\u0119trze. Pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce trudno\u015bci w interpretowaniu bod\u017ac\u00f3w wzrokowych oraz obni\u017cona koordynacja oko\u2013 r\u0119ka.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
S\u0142uch<\/h4>\n\n\n\n
\n
u tych dzieci wyst\u0119puje spowolniony rytm przetwarzania s\u0142uchowego,<\/li>\n\n\n\n
znaczne problemy w zakresie s\u0142yszenia,<\/li>\n\n\n\n
p\u0142ynno\u015b\u0107 s\u0142owna maskuje s\u0142ab\u0105 jako\u015b\u0107 rozumienia mowy innych. Dzieciom cierpi\u0105cym na FAS znacznie \u0142atwiej m\u00f3wi\u0107 ni\u017c s\u0142ucha\u0107 tego,co inni maj\u0105 do powiedzenia – przez to cz\u0119sto maj\u0105 k\u0142opoty w szkole poniewa\u017c np. nie rozumiej\u0105 polece\u0144 nauczyciela.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Uwaga<\/h4>\n\n\n\n
\n
w zwi\u0105zku z uszkodzonym OUN wyst\u0119puj\u0105 problemy zwi\u0105zane z utrzymaniem uwagi, <\/li>\n\n\n\n
s\u0142aba kontrola impuls\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n
problemy z pami\u0119ci\u0105 kr\u00f3tkotrwa\u0142\u0105 i operacyjn\u0105,<\/li>\n\n\n\n
nadaktywno\u015b\u0107, \u0142atwo\u015b\u0107 rozpraszania uwagi (dzieci wykazuj\u0105 kr\u00f3tkie okresy skupiania uwagi i s\u0105 bardziej ruchliwe podczas posi\u0142k\u00f3w ni\u017c ich r\u00f3wie\u015bnicy),<\/li>\n\n\n\n
tzw. perseweratywno\u015b\u0107 (tendencja do trwania i powtarzania danego zachowania przez dziecko po zaprzestaniu bod\u017aca wywo\u0142uj\u0105cego to zachowanie) utrudniaj\u0105 im wykonanie zada\u0144,<\/li>\n\n\n\n
silne sk\u0142onno\u015bci do rozpraszania si\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Koncentracja<\/h4>\n\n\n\n
\n
u dzieci wyst\u0119puje kr\u00f3tki czas koncentracji, <\/li>\n\n\n\n
ca\u0142y czas s\u0105 pobudzone i niezdolne do wyciszenia si\u0119, <\/li>\n\n\n\n
maj\u0105 trudno\u015bci z indywidualn\u0105, tw\u00f3rcz\u0105 zabaw\u0105, <\/li>\n\n\n\n
nie potrafi\u0105 przewidzie\u0107 konsekwencji swoich zachowa\u0144 lub zachowa\u0144 innych ludzi<\/li>\n\n\n\n
nieuwewn\u0119trzniona mowa,<\/li>\n\n\n\n
osoba z FAS odczuwa impuls, by co\u015b zrobi\u0107 i najpierw nast\u0119puje dzia\u0142anie, a dopiero potem, po fakcie, u\u015bwiadomienie konsekwencji.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
ich m\u00f3zg ma trudno\u015bci z pami\u0119ci\u0105 operacyjn\u0105, zw\u0142aszcza kr\u00f3tkotrwa\u0142\u0105, (gromadzeniem informacji, wi\u0105zaniem nowych informacji z uprzednimi, wykorzystaniem zdobytych informacji).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
My\u015blenie<\/h4>\n\n\n\n
\n
trudno\u015bci z my\u015bleniem abstrakcyjnym,<\/li>\n\n\n\n
trudno\u015bci z my\u015bleniem przyczynowo\u2013skutkowym,<\/li>\n\n\n\n
z wyobra\u017ani\u0105 (nie potrafi\u0105 wyobrazi\u0107 sobie tego, czego nie do\u015bwiadczy\u0142y).<\/li>\n\n\n\n
wyst\u0119puj\u0105 problemy z uog\u00f3lnianiem (brakuje im plastyczno\u015bci w procesie my\u015blenia),<\/li>\n\n\n\n
z poczuciem czasu (dlatego np. przychodz\u0105 na zaj\u0119cia lekcyjne sp\u00f3\u017anione),<\/li>\n\n\n\n
z dopasowaniem pewnych czynno\u015bci do okre\u015blonych godzin,<\/li>\n\n\n\n
z cykliczn\u0105 natur\u0105 zjawisk.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Dzieci z FAS sprawiaj\u0105 wra\u017cenie, \u017ce sta\u0107 je na wi\u0119cej. Wyra\u017caj\u0105 s\u0142owami poj\u0119cia, kt\u00f3rych naprawd\u0119 nie rozumiej\u0105. Osoby z FAS znaj\u0105 zasady i rozumiej\u0105 konsekwencje ich z\u0142amania, ale nie s\u0105 w stanie najpierw my\u015ble\u0107, a p\u00f3\u017aniej dzia\u0142a\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119sto my\u015bl\u0105 g\u0142o\u015bno, co sprawia, \u017ce wszyscy wok\u00f3\u0142 s\u0142ysz\u0105 ich my\u015bli. Nie potrafi\u0105 znale\u017a\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w swojej wypowiedzi i skorygowa\u0107 j\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Mowa<\/h4>\n\n\n\n
\n
wyst\u0119puj\u0105 problemy z rozwojem j\u0119zyka,<\/li>\n\n\n\n
u ma\u0142ych dzieci obserwujemy znacz\u0105co op\u00f3\u017aniony rozw\u00f3j mowy;<\/li>\n\n\n\n
trudno\u015bci w u\u017cywaniu j\u0119zyka w bardziej skomplikowanych kontekstach spo\u0142ecznych,<\/li>\n\n\n\n
brakuje im kluczowych zdolno\u015bci komunikacyjnych, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 im w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do grupy r\u00f3wie\u015bniczej i utrzyma\u0107 te relacje,<\/li>\n\n\n\n
maj\u0105 k\u0142opoty ze zrozumieniem metafor i emocjonalnych kontekst\u00f3w j\u0119zyka,<\/li>\n\n\n\n
pozaj\u0119zykowe trudno\u015bci w porozumiewaniu si\u0119 to: trudno\u015bci ze zrozumieniem kontekstu wypowiedzi, tonu, melodii czy ukrytych znacze\u0144 pozawerbalnych (s\u0105 zwi\u0105zane uszkodzeniami prawej p\u00f3\u0142kuli). Prawa p\u00f3\u0142kula pe\u0142ni r\u00f3wnie\u017c istotn\u0105 rol\u0119 w innych aspektach mowy np. osoby z uszkodzeniami prawostronnymi rozumiej\u0105 w spos\u00f3b dos\u0142owny s\u0142owa, wypowiedzi i rysunki,<\/li>\n\n\n\n
nie potrafi\u0105 poda\u0107 w\u0142a\u015bciwego zako\u0144czenia dowcipu, <\/li>\n\n\n\n
wyst\u0119puje przymus g\u0142o\u015bnego m\u00f3wienia, potrzeba informacji zwrotnej, <\/li>\n\n\n\n
nie potrafi\u0105 znale\u017a\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w swojej wypowiedzi i skorygowa\u0107 j\u0105<\/li>\n\n\n\n
cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105 same do siebie zupe\u0142nie nie u\u015bwiadamiaj\u0105c sobie tego faktu. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
2. Funkcjonowanie dziecka z FAS w sferze emocjonalnej<\/h3>\n\n\n\n
Zachowanie dzieci z FAS, mo\u017ce by\u0107 nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\n\n\n\n
\n
impulsywne;<\/li>\n\n\n\n
z\u0142o\u015bliwe i buntownicze (cz\u0119sto poirytowani);<\/li>\n\n\n\n
egoistyczne (uwielbiaj\u0105 by\u0107 w centrum zainteresowania z drugiej strony bywaj\u0105 bardzo samotne, przez swoje negatywne zachowanie odrzucane przez otoczenie r\u00f3wie\u015bnicze);<\/li>\n\n\n\n
nierealistyczne;<\/li>\n\n\n\n
moralnymi kameleonami (potrafi\u0105 wzbudzi\u0107 poczucie winy u innych, mimo swego negatywnego zachowania sprawiaj\u0105 wra\u017cenie szczerych i niewinnych);<\/li>\n\n\n\n
g\u0142o\u015bne my\u015blenie, czyli wyra\u017canie w spos\u00f3b g\u0142o\u015bny tego co my\u015bl\u0105, o danej osobie, bywa to cz\u0119sto bardzo przykre dla otoczenie i mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 powodem konflikt\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Warto zaznaczy\u0107, \u017ce s\u0105 typem osoby zwanej introwertykiem, czyli zwr\u00f3conej raczej ku w\u0142asnemu ja, ani\u017celi ku \u015bwiatu zewn\u0119trznemu, maj\u0105 one trudno\u015bci z nawi\u0105zaniem kontakt\u00f3w z lud\u017ami. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
3. Funkcjonowanie dziecka z FAS w sferze motorycznej<\/h3>\n\n\n\n
U dzieci z FAS mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107:<\/p>\n\n\n\n
\n
k\u0142opoty zwi\u0105zane z r\u00f3wnowag\u0105<\/li>\n\n\n\n
brak koordynacji ruchowej<\/li>\n\n\n\n
trudno\u015bci w zakresie motoryki ma\u0142ej (widoczne jest to u dzieci w zakresie ruchomo\u015bci palc\u00f3w u r\u0105k, w tym zdolno\u015bci do wykonywania z\u0142o\u017conych ruch\u00f3w r\u0105k)<\/li>\n\n\n\n
apraksj\u0119 konstrukcyjn\u0105 (czyli trudno\u015bci w uk\u0142adaniu czy rysowaniu ca\u0142o\u015bci z cz\u0119\u015bci),<\/li>\n\n\n\n
apraksj\u0119 wyobra\u017ceniowo-ruchow\u0105 (wyst\u0119puje ona gdy osoba ma trudno\u015bci z wykonaniem ruch\u00f3w na polecenie ale mo\u017ce zrobi\u0107 to w spos\u00f3b automatyczny),<\/li>\n\n\n\n
s\u0142ab\u0105 koordynacj\u0119 pracy r\u0105k i oczu<\/li>\n\n\n\n
u niekt\u00f3rych os\u00f3b wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c dr\u017cenie zamiarowe, kt\u00f3re utrudnia wiele precyzyjnych ruch\u00f3w<\/li>\n\n\n\n
brak r\u00f3wnowagi ruchowej zwi\u0105zanej z motoryk\u0105 du\u017c\u0105.<\/li>\n\n\n\n
wyst\u0119puj\u0105 k\u0142opoty z rozwojem automatyzm\u00f3w ruchowych. Cz\u0119sto zostaj\u0105 przetrwa\u0142e odruchy dzieci\u0119ce (dziecko, kt\u00f3re ma wci\u0105\u017c aktywny ATOS, przy nauce chodzenia b\u0119dzie \u0142atwo traci\u0107 r\u00f3wnowag\u0119).<\/li>\n\n\n\n
ruch g\u0142owy w jedn\u0105 stron\u0119 spowoduje wyprostowanie ko\u0144czy po tej samej stronie. W ten spos\u00f3b zostaje zaburzony \u015brodek r\u00f3wnowagi i utrwala si\u0119 ruch homolateralny – jednostronny zamiast naprzemiennego, tak\u017ce odruch MORO utrzymuje si\u0119 u dzieci z FAS. Jest wzbudzany przez nag\u0142e i nieoczekiwane zdarzenie (automatyczna reakcja na sytuacj\u0119 wywo\u0142uj\u0105c\u0105 l\u0119k).<\/li>\n\n\n\n
dzieci cierpi\u0105ce na FAS bardzo szybko i \u0142atwo si\u0119 m\u0119cz\u0105<\/li>\n\n\n\n
ponadto wyst\u0119puj\u0105ce zaburzenia czucia g\u0142\u0119bokiego oraz prioprioceptywnego powoduj\u0105 swoist\u0105 niezdarno\u015b\u0107 ruchow\u0105 (ruchy kanciaste, bywa \u017ce chodz\u0105 \u201eg\u0142o\u015bno tupi\u0105c lub szuraj\u0105c\u201d, chodzenie rozpoczynaj\u0105 z op\u00f3\u017anieniem)<\/li>\n\n\n\n
zdarza si\u0119 tak\u017ce, \u017ce dziecko ma sztywne i nieskoordynowane ruchy, potyka si\u0119 i przewraca znacznie cz\u0119\u015bciej ni\u017c jego r\u00f3wie\u015bnicy, wpada na przedmioty znajduj\u0105ce si\u0119 w pobli\u017cu<\/li>\n\n\n\n
nie jest te\u017c w stanie nie kontroluj\u0105c wzrokiem wykonywa\u0107 prostych czynno\u015bci, nie zdaje sobie sprawy z tego, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 jego cz\u0119\u015bci cia\u0142a<\/li>\n\n\n\n
maj\u0105 os\u0142abion\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 i koordynacj\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105, kt\u00f3ra powoduje unikanie podejmowania wysi\u0142k\u00f3w i prac wymagaj\u0105cych precyzyjnego wykonania. Ponadto w niekt\u00f3rych przypadkach wyst\u0119puje u tych os\u00f3b hipertonia (wzmo\u017cone napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe) lub hipotonia (obni\u017cone napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Procesy wykonawcze<\/h4>\n\n\n\n
\n
maj\u0105 k\u0142opoty z procesami wykonawczymi, poniewa\u017c znacznie utrudnia im to zaburzenia w zakresie motoryki ma\u0142ej oraz zaburzenia koordynacji oko-r\u0119ka<\/li>\n\n\n\n
dziecko to ma trudno\u015bci z przepisywanie tekstu z tablicy. Maj\u0105 tak\u017ce problemy z pami\u0119ci\u0105 kr\u00f3tkotrwa\u0142\u0105 wi\u0119c zdarza si\u0119, \u017ce zapominaj\u0105 tre\u015b\u0107 zadania zanim przeczytaj\u0105 je do ko\u0144ca.<\/li>\n\n\n\n
ponadto nie potrafi\u0105 przewidzie\u0107 konsekwencji swoich zachowa\u0144. Potrafi\u0105 przez d\u0142ugi czas pisa\u0107 prace domow\u0105 po czym wyrwa\u0107 zapisan\u0105 kartk\u0119 i wyrzuci\u0107 j\u0105 do kosza. S\u0105 tak\u017ce niesamodzielne wi\u0119c we wszystkich pracach wykonawczych potrzebuj\u0105 pomocy innych os\u00f3b.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
4. Funkcjonowanie dziecka z FAS w sferze spo\u0142ecznej<\/h4>\n\n\n\n
\n
osoby z FAS nie mog\u0105 pe\u0142ni\u0107 r\u00f3l i obowi\u0105zk\u00f3w cz\u0142owieka zdrowego, poniewa\u017c s\u0105 nierozumiane przez spo\u0142ecze\u0144stwo<\/li>\n\n\n\n
ich zaburzenia cz\u0119sto nie s\u0105 odpowiednio wcze\u015bnie wykryte, przez co czuj\u0105 si\u0119 pokrzywdzone w roli cz\u0142owieka chorego, poniewa\u017c wymagania wobec tych dzieci nie s\u0105 przystosowane do ich mo\u017cliwo\u015bci psychofizycznych<\/li>\n\n\n\n
postrzegane s\u0105 przez otoczenie jako osoby nieprzystosowane spo\u0142ecznie, trudne w wychowaniu, nastawione wrogo, kt\u00f3re specjalnie robi\u0105 na z\u0142o\u015b\u0107<\/li>\n\n\n\n
dzieci takie bardzo cz\u0119sto nie rozumiej\u0105, \u017ce co\u015b robi\u0105 \u017ale.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Osoby z FAS mog\u0105 \u017cy\u0107 normalnie<\/strong>, je\u015bli odpowiednio wcze\u015bnie zostan\u0105 u nich zdiagnozowane objawy. W przeciwnym wypadku mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zaburze\u0144 wt\u00f3rnych, takich jak: – kradzie\u017ce, – zachowania antyspo\u0142eczne, – porzucenie nauki szkolnej, – ucieczki z domu, – choroby psychiczne, – samookaleczenia (w skrajnych przypadkach nawet samob\u00f3jstwa), – nadmierna i nieprawid\u0142owa aktywno\u015b\u0107 seksualna.
Tacy ludzie s\u0105 bezradni, bezsilni w \u017cyciu doros\u0142ym. Maj\u0105 przeci\u0119tny iloraz inteligencji, ale nie wiedz\u0105 jak radzi\u0107 sobie w wielu sytuacjach. Mimo to du\u017ca ich cz\u0119\u015b\u0107 dobrze funkcjonuje w doros\u0142ym \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Pomoc dzieciom z FAS<\/h2>\n\n\n\n
By pom\u00f3c dziecku z FAS, nale\u017cy:<\/p>\n\n\n\n
\n
pilnowa\u0107 by jad\u0142o o okre\u015blonych porach (kontrolowa\u0107 zachowanie przy stole, czasu spo\u017cywanego posi\u0142ku);<\/li>\n\n\n\n
wyznacza\u0107 konkretne godziny snu (dzieci z FAS bywaj\u0105 nadpobudliwe, przez co bardzo nie ch\u0119tnie k\u0142ad\u0105 si\u0119 spa\u0107, wywo\u0142uje to w konsekwencji u nich ci\u0105g\u0142e zm\u0119czenie i poirytowanie).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Ustalenie harmonogramu pozwoli im na \u017cycie w porz\u0105dku oraz sta\u0142o\u015bci. Nale\u017cy zadba\u0107 tutaj r\u00f3wnie\u017c o bezpiecze\u0144stwo rozumiane w aspekcie fizycznym. Dzieci z FAS, charakteryzuj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 i niedowra\u017cliwo\u015bci\u0105 dotyku.<\/p>\n\n\n\n
Dzieci z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 dotykow\u0105, bywaj\u0105 cz\u0119sto agresywne i impulsywne, wywo\u0142ane jest to bronieniem si\u0119 na dotyk drugiego cz\u0142owieka, nawet ten najbardziej czulszy, kt\u00f3ry w ich mniemaniu odbierany jest jako b\u00f3l – niejednokrotnie jako atak. Warto pami\u0119ta\u0107 tak\u017ce o tym, \u017ce dzieci z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 dotykow\u0105 musz\u0105 mie\u0107 swoj\u0105 przestrze\u0144, w kt\u00f3rej b\u0119d\u0105 czu\u0142y si\u0119 swobodnie, zaburzenie, ograniczenie tej przestrzeni mo\u017ce r\u00f3wna\u0107 si\u0119 atakowi.<\/p>\n\n\n\n
Dzieci z niedowra\u017cliwo\u015bci\u0105 dotykow\u0105, s\u0105 nara\u017cone na liczne niebezpiecze\u0144stwa p\u0142yn\u0105ce ze \u015bwiata zewn\u0119trznego, chodzi tu g\u0142\u00f3wnie o zranienia i urazy, kt\u00f3rych dzieci z niedowra\u017cliwo\u015bci\u0105 dotykow\u0105, po prostu nie czuj\u0105 nic gdy si\u0119 skalecz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cne jest w tym wypadku by u\u015bwiadomi\u0107 najbli\u017csze otoczenie, w kt\u00f3rym dziecko z FAS wzrasta o tego typu problemach i konsekwencjach z nich wynikaj\u0105cych, by zapewni\u0107 dziecko bezpiecze\u0144stwo psychiczne, ale r\u00f3wnie\u017c fizyczne.<\/p>\n\n\n\n
Dzieci z FAS nie odczuwaj\u0105 potrzeby mi\u0142o\u015bci i przynale\u017cno\u015bci tak jak osoby zdrowe intelektualnie, wi\u0105\u017ce si\u0119 to z ich problemem komunikacji z innymi lud\u017ami, kt\u00f3ra jest w ewidentny spos\u00f3b zaburzona, Je\u017celi chodzi o potrzeb\u0119 przynale\u017cno\u015bci jest ona ju\u017c na samym pocz\u0105tku zaburzona, po prostu dzieci z FAS nie przynale\u017c\u0105, ze wzgl\u0119du na brak umiej\u0119tno\u015bci funkcjonowania w grupie, wi\u0105\u017ce si\u0119 to z poczuciem odrzucenia i samotno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Zaspokojenie potrzeby mi\u0142o\u015bci i przynale\u017cno\u015bci wymaga od rodzic\u00f3w czy te\u017c opiekun\u00f3w dzieci z FAS ogromnej pracy. Musz\u0105 bowiem nastawi\u0107 si\u0119 na nieustanna prac\u0119 z dzieckiem, kt\u00f3ra uwra\u017cliwi je na dawanie i wsp\u00f3\u0142odczuwanie uczu\u0107 innych, branie ich w og\u00f3le pod uwag\u0119. Je\u017celi chodzi o funkcjonowanie w grupie, nale\u017cy uczy\u0107 wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego poprzez utrwalanie pewnych zachowa\u0144 w atmosferze rodzinnej, kt\u00f3ra przyczyni si\u0119 do w miar\u0119 jak najlepszego funkcjonowania dziecka w grupie.<\/p>\n\n\n\n
Dziecko z FAS ma trudno\u015bci w osi\u0105ganiu pe\u0142nej dojrza\u0142o\u015bci emocjonalnej oraz samodzielno\u015bci – niezale\u017cno\u015bci. Ponadto nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 fakt, i\u017c dzieci z FAS\/FAE budz\u0105 swym zachowaniem wiele kontrowersji i niezadowolenia, przez co s\u0105 odrzucane przez grupy r\u00f3wie\u015bnicze, brak zrozumienia cz\u0119sto spotykaj\u0105 tak\u017ce w swych domach rodzinny, co sprowadza si\u0119 do niezaspokojonej potrzeby akceptacji, kt\u00f3ra wchodzi w sk\u0142ad potrzeby poszanowania i sukcesu.<\/p>\n\n\n\n
Brak akceptacji, wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z opini\u0105 innych na temat dziecka z FAS, kt\u00f3ra jest w\u0142a\u015bciwie tylko negatywna, co sprawia, \u017ce dziecko z FAS nie szanuje samego siebie oraz nie ma do siebie zaufania, bowiem otoczenie umacnia go w przekonaniu, \u017ce nie jest w stanie wykona\u0107 np. najprostszych polece\u0144, kt\u00f3rych po prostu nie jest wstanie zrozumie\u0107, przez zaburzenie percepcji s\u0142uchowej.<\/p>\n\n\n\n
Opieka nad dzieckiem z FAS jest trudnym wyzwaniem dla rodzica. Takie dziecko wymaga wi\u0119cej cierpliwo\u015bci, ale przede wszystkim akceptacji. Je\u015bli w rodzinie znajdzie akceptacj\u0119, to nawi\u0105zanie prawid\u0142owych relacji ze \u015brodowiskiem r\u00f3wie\u015bniczym, w szkole, czy nawet w p\u00f3\u017aniejszym \u017cyciu, b\u0119dzie dla niego \u0142atwiejsze.<\/p>\n\n\n\n
Rodzice bardzo cz\u0119sto nie rozumiej\u0105 zachowa\u0144 swojego dziecka, dop\u00f3ki nie zostanie u niego zdiagnozowany FAS.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119sto dziecko odbierane jest jako z\u0142o\u015bliwe i uparte, a rodzice maj\u0105 wyg\u00f3rowane oczekiwania wobec niego (\u201e\u0179le si\u0119 uczy? Nie stara si\u0119!\u201d). Istnieje du\u017cy dysonans mi\u0119dzy spo\u0142ecznymi i rodzinnymi oczekiwaniami wobec takich dzieci a ich faktycznymi mo\u017cliwo\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n
Bardzo cz\u0119sto dzieci z FAS w szkole ucz\u0105 si\u0119 dobrze, wykazuj\u0105 z pozoru inteligencj\u0119, a w domu ich zachowania okre\u015blane s\u0105 jako dziwne. S\u0105 wybuchowe, nie potrafi\u0105 rozmawia\u0107, m\u00f3wi\u0105 tak \u201ejakby brakowa\u0142o im s\u0142\u00f3w\u201d (za T. Jadczak-Szumi\u0142o)<\/p>\n\n\n\n
Osoby te potrzebuj\u0105 jasno wytyczonych granic post\u0119powania (to wolno, tego nie wolno) z natychmiastowym wyci\u0105ganiem konsekwencji w momencie przekroczenia regu\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Potrzebuj\u0105 podpowiedzi, co trzeba zrobi\u0107 w konkretnej sytuacji. S\u0105 zale\u017cne od rodziny.Dziecko z FAS wymaga pomocy, wsparcia ze strony nie tylko rodzic\u00f3w, ale i rodze\u0144stwa. Cz\u0119sto te\u017c rodze\u0144stwo dziecka z FAS chce okaza\u0107 pomoc, a w bezpo\u015brednim kontakcie otrzymuje od swojego brata\/siostry niezrozumia\u0142\u0105 z\u0142o\u015b\u0107 i wybuchy agresji. A brak wdzi\u0119czno\u015bci mo\u017ce zniech\u0119ca\u0107 rodze\u0144stwo do dalszego jakiegokolwiek dzia\u0142ania na rzecz tego dziecka.<\/p>\n\n\n\n
Dzieci z zaburzeniami FAS s\u0105 trudno akceptowane przez r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, co powoduje, \u017ce pe\u0142nienie roli cz\u0142onka grupy jest utrudnione dla takiego dziecka. K\u0142opoty w relacjach z innymi wynikaj\u0105 z niezrozumienia specyfiki dzieci z FAS. Ich zachowania s\u0105 postrzegane jako dziwne, nieodpowiednie do sytuacji, nietaktowne.<\/p>\n\n\n\n
Dzieci mog\u0105 przejawia\u0107 skrajnie r\u00f3\u017cne zachowania w relacjach z r\u00f3wie\u015bnikami. Poczynaj\u0105c od izolacji spo\u0142ecznej, gdzie b\u0119d\u0105 unika\u0107 tych kontakt\u00f3w z r\u00f3wie\u015bnikami, ko\u0144cz\u0105c na przeciwleg\u0142ym biegunie tych zachowa\u0144 \u2013 agresji, frustracji, czy k\u0142\u00f3tni z kolegami, skutkiem czego nie b\u0119d\u0105 potrafili wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 w grupie, zaprzyja\u017ani\u0107 si\u0119, a tak\u017ce podtrzyma\u0107 jakichkolwiek przyja\u017ani.<\/p>\n\n\n\n
Osoby z FAS same nie inicjuj\u0105 kontakt\u00f3w, ale ch\u0119tnie korzystaj\u0105 z propozycji kole\u017canek\/koleg\u00f3w. Cz\u0119sto jest to przyczyn\u0105 bycia oszukiwanym przez r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. Osoba ta staje si\u0119 ich ofiar\u0105 w r\u00f3\u017cnych sytuacjach. Dziecko z FAS nie posiada zdolno\u015bci do obserwowania i reagowania na zmiany wyrazu twarzy. Nie rozumiej\u0105 wi\u0119c gest\u00f3w i mowy cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Dzieci po prenatalnej ekspozycji na alkohol ujawniaj\u0105 wiele zagadkowych i dziwacznych zachowa\u0144, kt\u00f3re maj\u0105 znacz\u0105cy wp\u0142yw na ich \u017cycie codzienne i relacje z r\u00f3wie\u015bnikami, i nie tylko. Bardzo cz\u0119sto nie rozumiej\u0105, \u017ce kto\u015b nie chce z nimi kontaktu. Nawet gdy inni odpychaj\u0105 to dziecko, odwracaj\u0105 si\u0119 od niego, to i tak staje zbyt blisko, nie trzyma dystansu. <\/p>\n\n\n\n
Inne przypadki dzieci z FAS opisuj\u0105 je jako dzieci nadwra\u017cliwe na dotyk, kt\u00f3re bardzo nie lubi\u0105 by\u0107 dotykane. Z\u0142oszcz\u0105 si\u0119 wtedy, krzycz\u0105, co mo\u017ce by\u0107 \u017ale odbierane przez otoczenie.<\/p>\n\n\n\n
Ponadto dzieci z FAS nie rozumiej\u0105 uczu\u0107 innych i nie akceptuj\u0105 ich. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z trudno\u015bciami w nazywaniu emocji u siebie, jak i u innych. Wa\u017cne tu jest tak\u017ce to, \u017ce s\u0105 one nie\u015bwiadome tego, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142, nie rozumiej\u0105 cz\u0119sto sytuacji.<\/p>\n\n\n\n
Dzieci z FAS maj\u0105 du\u017ce trudno\u015bci w nauce, mimo dobrego poziomu inteligencji. Powoduje to niezrozumienie dziecka przez nauczycieli, jaki i dzieci. Cz\u0119sto wykazuj\u0105 si\u0119 tzw. pseudo-elokwencj\u0105, tzn. u\u017cywaj\u0105 s\u0142\u00f3w trudnych, s\u0142ownikowych czy encyklopedycznych, kt\u00f3re tak naprawd\u0119 nie s\u0105 dla nich zrozumia\u0142e. Nauczyciel nie maj\u0105c zdiagnozowanego u dziecka FAS, lub te\u017c nie posiadaj\u0105c odpowiedniej wiedzy na ten temat, b\u0119dzie uwa\u017ca\u0142, \u017ce dziecko jest tak naprawd\u0119 leniwe.<\/p>\n\n\n\n
Dziecko z FAS maj\u0105ce trudno\u015bci z percepcj\u0105 s\u0142uchow\u0105, mo\u017ce nie s\u0142ysze\u0107 s\u0142\u00f3w nauczycielki, kt\u00f3ra np. wo\u0142a je do tablicy. Takie dziecko b\u0119dzie mia\u0142o trudno\u015bci w szkole, nie b\u0119dzie nad\u0105\u017ca\u0107 za r\u00f3wie\u015bnikami, co zwi\u0119kszy jego frustracj\u0119 i z\u0142o\u015b\u0107. By\u0107 mo\u017ce zacznie wagarowa\u0107, pojawi\u0105 si\u0119 u niego zaburzenia wt\u00f3rne, kt\u00f3rym mo\u017cna zapobiec odpowiednio interweniuj\u0105c. Bardzo cz\u0119sto dzieci te sp\u00f3\u017aniaj\u0105 si\u0119, ale nie celowo. Jest to spowodowane brakiem poczucia czasu i zrozumienia jego mechanizmu. Dlatego te\u017c przychodz\u0105 one do szko\u0142y i domu o dowolnej porze, a nie o um\u00f3wionej. To powoduje k\u0142opoty, op\u00f3\u017anienia w nauce, nie realizowanie obowi\u0105zku szkolnego w terminie, s\u0142abe wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie w grupie, a\u017c w ko\u0144cu przerwanie nauki szkolnej (bardzo cz\u0119ste przy zaniedbaniach, a w konsekwencji zaburzeniach wt\u00f3rnych).<\/p>\n\n\n\n
Ponadto w szkole cz\u0119sto dzieci te przejawiaj\u0105 r\u00f3\u017cne problemy z zachowaniem. Nauczyciele zwalaj\u0105 tu win\u0119 na, tak modne ostatnio ADHD, czyli zesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej, nie upatruj\u0105c si\u0119 przyczyn zachowania dziecka w bardziej z\u0142o\u017conych zaburzeniach, jakim jest FAS. Rzeczywi\u015bcie ok. 70% dzieci z FAS ma r\u00f3wnie\u017c zdiagnozowan\u0105 nadpobudliwo\u015b\u0107 psychoruchow\u0105. Przy czym \u201eprzebieg ADHD i jego leczenie u dzieci z FAS ma znacznie bardziej z\u0142o\u017cony obraz ni\u017c w przypadku ADHD o innej etiologii\u201d (za T. Jadczak-Szumi\u0142o).<\/p>\n\n\n\n
Dzieci z FAS nie otrzymuj\u0105 dodatkowej pomocy ze strony szko\u0142y, bowiem s\u0105 traktowane jako zdrowe dzieci stwarzaj\u0105ce k\u0142opoty, a nie jako dzieci z zaburzeniami rozwojowymi. Spo\u0142eczne i rodzinne oczekiwania przekraczaj\u0105 faktyczne mo\u017cliwo\u015bci dzieci z p\u0142odowym zespo\u0142em alkoholowym. Dzieci z FAS obci\u0105\u017cane s\u0105 cz\u0119sto zadaniami zbyt trudnymi, uzyskuj\u0105 s\u0142abe wyniki w nauce, co mocno wp\u0142ywa na ich ocen\u0119 w domu i szkole. Ma\u0142e post\u0119py szkolne pogarszaj\u0105 ich samoocen\u0119, mog\u0105 prowadzi\u0107 do spadku nastroju i innych objaw\u00f3w depresji, zachowa\u0144 agresywnych.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Post\u0119powanie z dzieckiem z FAS<\/h3>\n\n\n
\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
Aby skutecznie pomaga\u0107 dzieciom z FAS wa\u017cne jest przestrzeganie nast\u0119puj\u0105cych zasad (za A.Liszcz):<\/p>\n\n\n\n
1) Konkret <\/strong> – trzeba m\u00f3wi\u0107 u\u017cywaj\u0105c konkretnych s\u0142\u00f3w, nale\u017cy unika\u0107 s\u0142\u00f3w o podw\u00f3jnym znaczeniu, jakiej\u015b aluzji itd. Dobrze jest my\u015ble\u0107 o niej\/nim jak o du\u017co m\u0142odszym dziecku – poniewa\u017c jej\/jego rozw\u00f3j emocjonalny i spo\u0142eczny jest po prostu obni\u017cony w stosunku do wieku rozwojowego (kalendarzowego).<\/p>\n\n\n\n
2) Sta\u0142o\u015b\u0107<\/strong> – dzieci z FAS maj\u0105 trudno\u015bci z zastosowaniem zdobytej wiedzy w nowej sytuacji i uog\u00f3lnianiem informacji. W nadmiarze bod\u017ac\u00f3w pr\u00f3buj\u0105 \u201eprzespa\u0107 ich nat\u0142ok\u201d lub podejmuj\u0105 dzia\u0142ania nie przewiduj\u0105c cz\u0119sto ich konsekwencji. Funkcjonuj\u0105 najlepiej w \u015brodowisku, w kt\u00f3rym wprowadza si\u0119 ma\u0142o zmian (najlepiej wcale). Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c s\u0142ownictwa. Rodzice i nauczyciele powinni ustali\u0107 ze sob\u0105 jakich s\u0142\u00f3w, zwrot\u00f3w i polece\u0144 u\u017cywa\u0107 b\u0119d\u0105 w stosunku do dziecka.<\/p>\n\n\n\n
3) Powtarzanie<\/strong> – dzieci z Syndromem FAS maj\u0105 k\u0142opot z pami\u0119ci\u0105 operacyjn\u0105 – kr\u00f3tkotrwa\u0142\u0105. Zapominaj\u0105 \u2013 nawet je\u015bli jakie\u015b informacje zostan\u0105 wyuczone, ale nie by\u0142y przez jaki\u015b czas u\u017cywane. Dobrze jest kilkakrotnie powtarza\u0107 mu – co wydarzy si\u0119 w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci . Dzieci maj\u0105 k\u0142opot z „poruszaniem si\u0119 ” w czasoprzestrzeni (wcze\u015bniej, p\u00f3\u017aniej, przed, po, za godzin\u0119, jutro itp.).<\/p>\n\n\n\n
4) Rutyna <\/strong> – trzeba budowa\u0107 im regularny rozk\u0142ad dnia – z powtarzalnymi czynno\u015bciami. Wtedy \u0142atwiej je zapami\u0119taj\u0105. Je\u015bli dziecko b\u0119dzie wiedzia\u0142o, czego si\u0119 spodziewa\u0107 – zmniejszy to w nim poziom l\u0119ku.<\/p>\n\n\n\n
5) Prostota<\/strong> – „kr\u00f3tko i bardzo zwi\u0119\u017ale”. Je\u015bli otrzymuj\u0105 zbyt du\u017co informacji – „wy\u0142\u0105cz\u0105 si\u0119”. Nie jest mo\u017cliwe dalsze uczenie si\u0119. Trzeba pami\u0119ta\u0107 – prostota dzia\u0142ania stanowi podstaw\u0119 efektywnego uczenia si\u0119.<\/p>\n\n\n\n
6) Szczeg\u00f3\u0142owo\u015b\u0107<\/strong> – trzeba m\u00f3wi\u0107 dok\u0142adnie to co mamy na my\u015bli. Dzieci z uszkodzeniem m\u00f3zgu nie potrafi\u0105 na og\u00f3\u0142 zrozumie\u0107 poj\u0119\u0107 abstrakcyjnych. Nie potrafi\u0105 uog\u00f3lnia\u0107 czy dzia\u0142a\u0107 – bez wskaz\u00f3wek. Trzeba zatem m\u00f3wi\u0107 dziecku – krok po kroku co ma zrobi\u0107. Wtedy istnieje szansa na rozwini\u0119cie w\u0142a\u015bciwych nawyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
7) Zasady<\/strong> – zasady to „spoiwo”, kt\u00f3re sprawia, \u017ce \u015bwiat wok\u00f3\u0142 dziecka zaczyna nabiera\u0107 jakiego\u015b sensu. Je\u015bli usuniemy to „spoiwo” – wszystko to, co by\u0142o z trudem budowane – (jak mur bez zaprawy) si\u0119 rozsypie. Dziecko z FAS \u017cyje w sta\u0142ym chaosie. Je\u015bli porz\u0105dkujemy \u015bwiat wok\u00f3\u0142 niego, (du\u017co sta\u0142o\u015bci) – ma wi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 na osi\u0105gni\u0119cie sukcesu. Ale uwaga nie za du\u017co tych zasad i stale trzeba si\u0119 do nich odwo\u0142ywa\u0107 i powtarza\u0107.<\/p>\n\n\n\n
8) Nadz\u00f3r<\/strong> \u2013 Dzieci z FAS maj\u0105 trudno\u015bci w rozwoju poznawczym, zachowuj\u0105 si\u0119 bardzo naiwnie w codziennych sytuacjach. \u017beby mo\u017cna by\u0142o rozwija\u0107 u nich nawyki w\u0142a\u015bciwego zachowania, wymagaj\u0105 sta\u0142ego (nieustannego) nadzoru. Trzeba ich pilnowa\u0107 jak du\u017co m\u0142odsze dziecko. Kiedy jaka\u015b sytuacja staje si\u0119 irytuj\u0105ca, a zwyk\u0142a (dotychczasowa ) interwencja nie przynosi skutku, wtedy trzeba zaprzesta\u0107 dzia\u0142ania, obserwowa\u0107, uwa\u017cnie s\u0142ucha\u0107 aby zorientowa\u0107 si\u0119, na czym polega problem. Trzeba po prostu zastanowi\u0107 si\u0119 co sprawia trudno\u015b\u0107? – co mog\u0142oby pom\u00f3c?<\/p>\n\n\n\n
Wprowadzenie Alkoholowy Zesp\u00f3\u0142 P\u0142odowy (FAS) to zbiorcza nazwa dla powa\u017cnych zaburze\u0144 rozwojowych wynikaj\u0105cych z prenatalnej ekspozycji na alkohol. Choroba ta obejmuje szereg deficyt\u00f3w:– fizycznych, – umys\u0142owych – i behawioralnych, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na ca\u0142e...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":354,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[7,6,14],"class_list":["post-349","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","category-fas-alkoholowy-zespol-plodowy","tag-alkoholowy-zespol-plodowy","tag-fas","tag-fas-objawy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/woltra.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/349","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/woltra.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/woltra.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/woltra.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/woltra.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=349"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/woltra.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":355,"href":"https:\/\/woltra.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/349\/revisions\/355"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/woltra.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/woltra.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/woltra.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/woltra.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n